Nasza Poczta

Filia UP Szczecin 39 przy ul. Łubinowej
ul Bałtycka 38
70-881 Szczecin
tel. 91-431-30-60, 91-462-86-26
Godziny urzędowania: poniedziałek-czwartek 09:00 – 18:00, w piątki 11:00 – 20:00

Początki łączności i przekazywania wiadomości sięgają zamierzchłych czasów. Znaki dymne, dźwiękowe, znaki ryte w kamieniu i drzewie służyły do przekazywania wiadomości na odległość. Początki współczesnej poczty związane są z dworami, klasztorami i innymi ośrodkami władzy. Do przesyłania wiadomości wykorzystywani byli specjalni posłańcy przewożący korespondencję i wiadomości. W Polsce, tak, jak i gdzie indziej, poczta zawsze związana była z władcą i dworem. Książęta i królowie polscy do przewożenia korespondencji posługiwali się posłańcami, których zwano komornikami. Bolesław Chrobry ustanowił tak zwane podwody, w ramach których miejscowa ludność zobowiązana była do dostarczania koni i wozów dla komorników. W ten sposób powstała pierwsza w Polsce regularna komunikacja dla potrzeb państwowych. Na sejmie warszawskim w 1564 roku, wprowadzono podatek podwodowy, który ściągany był z wszystkich miast, wsi i osiedli stanowiących własność królewską. Stanowił on podstawę utrzymania i opłacania komorników. Ponieważ jednak okazał się on niewystarczający, w 1565 roku został zastąpiony innym, który także nie sprostał potrzebom. Stefan Batory w 1576 roku ustanowił kolejny, nakładający surowe sankcje na tych, którzy nie wywiązywali się z płatności. Były to jednak tylko półśrodki. Wiele różnych instytucji, miast, klasztorów, uniwersytetów, czy nawet cechów rzemieślniczych posiadało niezależne od dworu instytucje posłańców. Bardzo często do przesyłania wiadomości wykorzystywani byli kupcy podróżujący po całym świecie. Były to jednak środki bardzo wolne i nieregularne. Rozwój przemysłu, życia gospodarczego, społecznego i politycznego w Polsce na przełomie XV i XVI wieku wymuszał utworzenie regularnych połączeń do utrzymywania kontaktów i przesyłania wiadomości.
18 października 1558 roku król Zygmunt August ustanowił stałe połączenie pocztowe między Krakowem i Wenecją przez Wiedeń. Tak powstał zalążek Poczty Królewskiej, regularnej i stałej komunikacji. Pierwszym dyrektorem Poczty Królewskiej został Prosper Prowana z pochodzenia Włoch. Poczta Królewska włączyła Polskę do sieci regularnych połączeń międzynarodowych jakie istniały już w tym czasie w Europie. Była to poczta głównie o charakterze międzynarodowym, rzadko obsługująca przesyłki krajowe, które dalej były obsługiwane przez podwody i posłańców. Swoim zasięgiem nie obejmowała całego kraju. Dopiero w 1620 roku sejm ustanowił prawa, na podstawie których zaczęto tworzyć tak zwane poczty partykularne, czyli małe poczty prywatne w województwach, powiatach i miastach. Pierwsza poczta partykularna została utworzona we Lwowie w 1629 roku przez Roberta Bandinelliego. Instytucje te nie spełniały jednak pokładanych w nich nadziei. Służyły głównie lokalnym interesom, a nie stanowiły dobra dla ogółu społeczeństwa. Potrzebna była reorganizacja poczty. Zajął się tym Stanisław August w 1764 roku. Powstała Dyrekcja Generalna Poczt J. K. M. Koronnych i Litewskich, której podlegały wszystkie poczty królewskie. Na każdej stacji wywieszony został herb pocztowy, a prawie wszyscy pracownicy poczty stali się urzędnikami królewskimi. Przewozem korespondencji zajmowali się posłańcy piesi i konni, którzy zostali odpowiednio umundurowani. Nazywano ich kursorami lub pocztylionami. Wtedy też dla pocztowców w Polsce oficjalnie przydzielony został znak trąbki. Pocztowy ruch listowy w tamtych czasach był niewielki. Poczta służyła głównie do wymiany dokumentów przez władców, uniwersytety, klasztory i kupiectwo. Zwykli obywatele dalej przesyłali wiadomości między sobą głównie poprzez podwody i podróżujących kupców. W drugiej połowie XVIII wieku rozbudowana została sieć pocztowa na terenie Polski. Wzorem innych państw wytyczono trakty i wzdłuż nich rozmieszczono stacje pocztowe. Trakty łączyły się z innymi traktami w innych państwach i tworzyły sieć dróg w całej Europie. Stacje pełniły zarazem rolę urzędów pocztowych i stajni, w których czekały na zmianę konie. Często przy takich stacjach powstawały zajazdy i domy gościnne. Właśnie jeden z takich traktów przebiegał koło naszego osiedla. Był to trakt z Berlina przez Szczecin do Gdańska i Królewca. Dzisiaj o tym szlaku przypomina tylko nazwa jednej z ulic – Stary Szlak.
Od 1768 roku nieoficjalnie, a od 1774 roku oficjalnie poczta zaczęła używać tuszowe stemple pocztowe. Do tej pory przesyłki były tylko znakowane pieczęciami lakowymi nadawców. Po wprowadzeniu stempli łatwiejsza była kontrola drogi przesyłek. Usługi poczty w tym czasie stały na tak wysokim poziomie, że często korzystały z niej państwa sąsiednie.


W dniu 6 maja 1840 roku z inicjatywy urzędnika brytyjskiej poczty Rowlanda Hilla wprowadzono do obiegu znaczek o nominale jednego pensa, przedstawiający podobiznę królowej Wiktorii (foto po lewej). Ułatwiło i uprościło to opłaty pocztowe. Pierwsze znaczki pocztowe na ziemiach polskich pojawiły się w 1850 r. Były to znaczki państw zaborczych, Austrii i Prus. Pierwszy polski znaczek pocztowy wprowadzono do obiegu 1 stycznia 1860 roku (fotka po prawej)

Poczta polska wielokrotnie traciła swoją autonomię. W wyniku rozbiorów Polski i wojen była przypisywana do poczt innych państw. W czasie wojen tworzone były przez wojsko poczty polowe, wykorzystywane głównie na potrzeby wojskowe.
Współczesny kształt Poczty Polskiej określił dekret Rady Regencyjnej z 3 stycznia 1918. 5 lutego 1919 roku powstało Ministerstwo Poczt i Telegrafów. W placówkach i urzędach pocztowych zaczął obowiązywać język polski jako język urzędowy. Poczta stała się jednym z organów administracji państwowej. Obok przesyłek listowych zapewniała też łączność telegraficzno–telefoniczną na terenie całego kraju. Stała się dostępna dla wszystkich obywateli. Od 1923 roku dla wszystkich pracowników poczty wprowadzone zostały polskie mundury pocztowe. Zostały powołane do życia także agencje pocztowe w osiedlach i wsiach. Agencje te często przekształcano na urzędy pocztowe, gdy wzrastało zapotrzebowanie na usługi. Powstawały też pośrednictwa pocztowe w małych wsiach, a nawet w większych zakładach pracy. 1 maja 1919 roku Polska przystąpiła do Światowego Związku Pocztowego, a od 20 czerwca 1919 roku stała się członkiem Międzynarodowego Związku Telegraficznego.
W 1924 roku powołano do życia Generalną Dyrekcję Poczt i Telegrafów, przekształconą 1 lipca 1928 roku w Państwowe Przedsiębiorstwo „Polska Poczta, Telegraf i Telefon” (PPTiT). Przedsiębiorstwo to stało się samorządnym organizmem gospodarczym, posiadającym własny majątek. Przedsiębiorstwo było modernizowane i unowocześniane aż do wybuchu II wojny. Wprowadzenie stanu wojennego i wyjątkowego 1 września 1939 roku przyporządkowało pocztę do potrzeb obrony cywilnej. Już od pierwszych chwil II Wojny Światowej pracownicy poczty włączyli się do walki o obronę ojczyzny. Obrona Poczty Gdańskiej, walki łącznościowców w obronie Warszawy oraz twierdzy Modlin i udział pocztowców w kampanii wrześniowej przeszedł do historii. W wyniku działań wojennych sieć placówek pocztowych została zniszczona w ponad 70%, budynki pocztowe i telekomunikacyjne, linie i urządzenia zostały zniszczone i zdewastowane w 79% a środki przewozowe poczty w 90%. Obrazuje to trudności, przed jakimi stanęło środowisko pocztowe przystępując do odbudowy i uruchamiania sieci placówek na terenie kraju po zakończeniu działań wojennych. Pierwsza instytucja pocztowa powstała po II wojnie to utworzona 28 lipca 1944 roku Dyrekcję Okręgu Poczt i Telegrafów (DOPiT) w Lublinie. Na Ziemiach Odzyskanych poczta powstawała z pewnym opóźnieniem. Związane to było głównie z brakiem pracowników i infrastruktury na tych terenach. Ostatecznie proces tworzenia struktur pocztowych zakończył się 27 sierpnia 1945 roku utworzeniem Dyrekcji Szczecińskiej. W całej Polsce utworzono dziesięć dyrekcji okręgów z siedzibami w Warszawie, Lublinie, Krakowie, Katowicach, Olsztynie, Poznaniu, Łodzi, Gdańsku, Szczecinie i Wrocławiu. Zaczęło się tworzenie na nowo całego systemu usług pocztowych. W pierwszych latach powojennych placówki pocztowe nie dysponowały właściwymi rekwizytami w postaci datowników, plombownic czy stempli. Używane były przedwojenne pieczęcie, kasowniki i stemple poniemieckie, W wielu przypadkach przesyłki stemplowane były niemieckimi stemplami z dopiskiem Poczta Polska. Powszechny był brak znaczków pocztowych. Przesyłki pocztowe były często opłacane w urzędach gotówką.

W Wielgowie Agencja Poczty Polskiej powstała dopiero 1 września 1947 roku. Otrzymała numer 19. Na potrzeby urzędu został przydzielony budynek przy ulicy Wincentego Witosa, obecna Bałtycka, w którym poczta funkcjonuje do dnia dzisiejszego. Wybór nie był przypadkowy, bowiem przed 1945 rokiem w budynku tym funkcjonował niemiecki urząd pocztowy. Na uroczystym otwarciu nowej placówki byli obecni przedstawiciele władz gminnych i Dyrekcji Poczty w Szczecinie. Uroczystego poświęcenia budynku dokonał proboszcz parafii.
Pierwszą kierowniczką Agencji Pocztowo-Telekomunikacyjnej w Wielgowie została Janina Kuzora, a sama Agencja należała do obwodu Gryfino.
2 września 1947 roku rozpoczął się normalny dzień pracy Agencji. Do budynku przychodzili nie tylko mieszkańcy Wielgowa, ale też okolicznych osiedli i wiosek. Wszyscy byli ciekawi pracy Urzędu. Wymianę przesyłek pocztowych zapewniał ambulans pocztowy nr 901 kursujący codziennie na trasie Szczecin – Poznań. Ponieważ nie było żadnych agencji pocztowych na terenie Załomia i okolic, Agencja Pocztowa Wielgowo obsługiwała teren od Czarnej Łąki, przez Załom, Wielgowo, Sławociesze do Zdunowa. Pierwszy list polecony Agencja przyjęła już 5 września. Ruch początkowo był niewielki, dopiero po skończeniu remontu i otwarciu Sanatorium w Zdunowie zwiększył się. Agencja oprócz przesyłek i korespondencji obsługiwała także prenumeratę czasopism i gazet. W 1948 roku ludność prenumerowała 84 egz. „Poradnika Rolnika”, 51 egz. „Przyjaciółki”, 40 egz. „Kalendarza Przyjaciółki” i inne czasopisma i gazety, takie jak „Chłopska Droga”, „Trybuna Ludu”, „Kurier Szczeciński”, „Gromada” i „Ilustrowany Kurier Polski”. Łącznie w 1948 roku było 116 prenumeratorów. W pomieszczeniach Agencji uruchomiony został radiowęzeł „kołchoźnik” transmitujący audycje radiowe i w wielu domach do lat 80-tych były zamontowane głośniki.
Od 1 marca 1949 roku Agencja została przeniesiona z obwodu Gryfino do obwodu Nowogard. Stopniowo zwiększał się ruch, przybywało też prenumeratorów. Uruchomienie Sanatorium w Zdunowie 22 lipca 1949 roku zwiększyło znacznie obroty poczty. Oprócz usług pocztowych Agencja świadczyła też usługi telegraficzne i telefoniczne. Duży rozwój usług telefonicznych nastąpił po uruchomieniu centrali telefonicznej w związku z uruchomieniem Sanatorium i podłączeniu do niej nadleśnictwa, szkoły i spółdzielni. Była to centrala ręczna. Duży problem stanowiło to, że centrala była czynna w godzinach pracy poczty i połączenia wieczorem były niemożliwe. W odpowiedzi na dużą liczbę przesyłek do i z Sanatorium, w 1954 roku został otwarty Urząd Pocztowy numer 20 na terenie Sanatorium w Zdunowie, który istnieje do dzisiaj. Tereny Załomia i Czarnej Łąki zostały przydzielone do Agencji w Załomiu. Odciążyło to pracę Urzędu. Przybywała telefonów i rosło zapotrzebowanie na usługi telefoniczne. W maju 1962 roku uruchomiona została automatyczna centrala telefoniczna, co w wyraźnym stopniu ułatwiło życie. Odtąd można dzwonić przez całą dobę.
Pomieszczenia poczty niewiele się zmieniły od pierwszych lat powojennych. Piece kaflowe zostały rozebrane i zostało zainstalowane centralne ogrzewanie, zamienione w październiku 1993 roku na ogrzewanie elektryczne. Pomieszczenia są małe, jak pisał kiedyś „Głos Szczeciński” jest to „przedpotopowa poczta” – zobacz fotkę obok. Troszkę pomogło przyłączenie mieszkania służbowego w 1995 roku i duży remont w 1996 roku. Mimo małych pomieszczeń i nielicznej obsługi stopniowo wzrastała liczba interesantów i świadczonych usług. Dużym ułatwieniem w pracy dla pracowników poczty było wprowadzenie 1 marca 2001 roku komputerów. Od 2003 roku przesyłki i paczki pocztowe na terenie naszego osiedla doręcza Urząd Pocztowy z Osiedla Słonecznego, co odciążyło pracę naszego Urzędu. Obecnie obsługuje się tutaj około 150 interesantów dziennie. Oprócz usług typowo pocztowych w Urzędzie można wysłać fax, czynny jest punkt „Lotto”. Prowadzona jest też sprzedaż drobnych artykułów spożywczych i przemysłowych oraz czasopism.
4 sierpnia 2006 roku Agencja stała się Urzędem Pocztowym Szczecin 19.
Od 28 czerwca 2006 roku Urząd Pocztowy Szczecin 20 ze Szpitala w Zdunowie stał się Filią Urzędu Pocztowego Szczecin 19. Filia ta została ostatecznie zlikwidowana w grudniu 2010 roku.
Obecnie Urząd Pocztowy jest filią UP Szczecin 39 przy ul. Łubinowej.

Podziękowania za udostępnione materiały dla p. Naczelnik Urzędu Krystyny Woźniak.

Top