Szkoła Podstawowa nr 13

Szkoła Podstawowa nr 13 im Orląt Lwowskich i Gimnazjum nr 31 w Wielgowie

70-880 Szczecin
ul. Bałtycka 1a
tel./fax (091)4620160

Wraz z wyzwoleniem ziem Pomorza Zachodniego rozpoczęła się na tych terenach akcja osiedleńcza. Początkowo byli to głównie „poszukiwacze skarbów”, którzy nie szukali nowego miejsca zamieszkania, a swój pobyt tutaj traktowali jako okres przejściowy na Pomorzu Zachodnim. Powoli przebiegająca akcja osiedleńcza, oraz nie do końca jasny status tych ziem były powodem opóźnienia szeregu działań związanych z tworzeniem polskiej szkoły na ziemiach Pomorza Zachodniego. Bardzo niekorzystnie na rozwój szkolnictwa wpływały ciężkie warunki materialne ludności przybywającej na te tereny. Znaczną część repatriantów stanowili ludzie bez własnego majątku, którzy w wyniku działań wojennych stracili swój dobytek. Duży odsetek stanowiły sieroty, którym należało zapewnić opiekę, wyżywienie i pomoc lekarską. Sporo osiedlających się tu osób to byli więźniowie obozów pracy i ludzie wywiezieni na roboty przymusowe, którzy postanowili pozostać na tych terenach. Dopiero pod koniec 1945 roku przybywały i osiedlały się na tych terenach całe rodziny z dziećmi. Bardzo trudna była również sytuacja materialna nauczycieli, dzielili oni los całej rzeszy osadników. Byli to ludzie, którzy przybyli tu na polecenie rządu i stanowili zalążki władzy szkolnej, oraz powracający z robót przymusowych, którzy postanowili tutaj zostać i osiedlić się na Pomorzu Zachodnim. Duża część nie posiadała przygotowania pedagogicznego i odpowiedniego wykształcenia. Brakowało mieszkań dla nauczycieli, były ogromne kłopoty ze zdobyciem pożywienia, a uposażenie nauczycieli w pierwszych latach powojennych było bardzo niskie. Społeczeństwo Pomorza Zachodniego nie było w tym czasie jednorodne. Przybywający tutaj osadnicy reprezentowali bardzo różne grupy społeczne i kulturowe, często różniące się sposobami zachowania, kulturą, tradycjami, czy nawet dialektem języka. Dzieci wychowane w tak różnych środowiskach miały duże trudności w integracji z innymi. Szkoła w początkowym okresie musiała stać się miejscem, gdzie owe różnice ulegały zatarciu.
Baza materialna jako pozostałość po szkołach niemieckich przedstawiała się bardzo ubogo. Sieć budynków szkolnych była niewielka, część z nich była zniszczona, prawie wszystkie były zrabowane. Władze szkolne stanęły więc przed bardzo trudnym problemem, ponieważ uruchomienie szkół zależało od przygotowania budynków do użytku. Na potrzeby szkolnictwa zaczęto przystosowywać budynki mieszkalne, opuszczone, bądź opuszczane przez wyjeżdżających Niemców. Brakowało dużych sal, w których można było prowadzić zajęcia z większą grupą uczniów. Często do budynków nie była doprowadzona bieżąca woda i elektryczność, a sanitariaty były „za stodołą”. Duży problem stanowiło również wyposażenie szkół w sprzęt i pomoce naukowe. Brakowało podręczników w języku polskim. W niezniszczonych budynkach szkolnych było sporo książek i innych pomocy, ale wszystkie były w języku niemieckim.

Wielgowo, podobnie jak tysiące innych osiedli na Pomorzu Zachodnim borykało się z podobnymi problemami. Niemiecki budynek szkolny, znajdujący się przy skrzyżowaniu obecnych ulic Bryczkowskiego i Fiołkowej był całkowicie zniszczony w wyniku działań wojennych. W 1945 roku w Wielgowie nie było żadnej szkoły. Szkołę podstawową zaczęto organizować dopiero w 1946 roku. Na potrzeby szkoły zaadaptowano częściowo zniszczony w czasie wojny budynek mieszkalny przy ulicy Wincentego Witosa 33 (obecnie Bałtycka). Mieściły się w nim 4 izby lekcyjne, kancelaria i pokój nauczycielski. W budynku nie było elektrycznego oświetlenia, a drewniane sanitariaty znajdowały się za budynkiem. Zajęcia szkolne rozpoczęły się 3 września 1946 roku. Naukę rozpoczęło wówczas 86 uczniów. Obowiązki kierownika pełnił Edward Janusz, a pierwszą nauczycielką była Maria Chomińska. Na początku była to szkoła 3 klasowa, dopiero od 1948 roku powstało 7 klas. W 1951 roku po przyłączeniu Wielgowa do sieci elektrycznej zainstalowano w budynku oświetlenie elektryczne. Szkoła praktycznie nie posiadała żadnych pomocy naukowych. Nauczyciele wspólnie z uczniami i rodzicami uczniów wykonali wiele pomocy do nauki w szkole. Dwa lata później, w 1948 roku uruchomiono pracownię fizyczno-chemiczną i świetlicę. Od 1 stycznia 1955 roku, po przyłączeniu Wielgowa do Szczecina, szkoła nosi numer 13 po zlikwidowanej szkole podstawowej przy ulicy Marszałka Focha (obecnie Komuny Paryskiej). W tymże roku do budynku szkolnego doprowadzono elektryczność i bieżącą wodę. Wzrost liczby uczniów spowodował konieczność zwiększenia ilości izb lekcyjnych. W tym celu przystosowano drugi budynek mieszczący się przy ulicy Bałtyckiej 16. W 1956 roku do szkoły dołączono dwie sale w trzecim budynku przy ulicy Bałtyckiej 6, po przeniesieniu istniejącego w tymże budynku przedszkola do nowej siedziby na ulicę Wiślaną. Praca i nauka w trzech budynkach szkolnych była bardzo trudna. Kłopotliwe było też utrzymanie tych budynków. Żaden z nich nie posiadał centralnego ogrzewania, a w salach lekcyjnych były piece kaflowe. Wobec faktu takiego rozdrobnienia szkoły i wzrostu liczby mieszkańców oraz uczniów, w 1958 roku rozpoczęła się budowa nowego budynku szkolnego przy ulicy Bałtyckiej 1a. Budynek ten został ukończony w 1959 roku i od tamtej pory jest siedzibą szkoły. W nowym budynku było 11 sal lekcyjnych, pracownia fizyczno-chemiczna, dwie pracownie zajęć praktyczno-technicznych, szatnia, biblioteka, gabinet lekarski, świetlica oraz dwa mieszkania dla nauczycieli. Do dyspozycji była też dość duża, jak na tamte czasy, sala gimnastyczna, oraz boisko sportowe. Pracownie do zajęć praktyczno-technicznych były bogato wyposażone w maszyny do szycia, sprzęt gospodarstwa domowego, maszyny stolarskie, ślusarskie, stoły montażowe, i wiele innych. Szkołę wyposażono w nowe meble i liczne pomoce naukowe. Cały budynek posiadał centralne ogrzewanie. 2 września 1959 roku, w obecności władz oświatowych i mieszkańców osiedla dokonano uroczystego otwarcia nowej szkoły. Jak doniosłe było to wydarzenie, może świadczyć fakt transmisji otwarcia szkoły przez Polskie Radio. W nowej szkole naukę rozpoczęło 508 uczniów w 14 oddziałach. Kadrę nauczycielską stanowiło 12 nauczycieli. Kierownikiem, a następnie dyrektorem szkoły był Edward Dziedziak

Szkoła była i jest miejscem, gdzie nie tylko realizowany jest program określony przez władze oświatowe, ale też starano się rozwijać zainteresowania pozaszkolne dzieci. Na początku było to bardzo trudne ze względu na braki kadrowe pedagogów oraz brak miejsca, gdzie taka działalność mogła być prowadzona. Dużą przeszkodą był też brak prądu, o co za tym idzie brak oświetlenia sal po południu. Od 1946 roku w szkole działał Związek Młodzieży Polskiej, oraz koło do walki z rasizmem. Przez parę lat działało też koło do walki z analfabetyzmem, zarówno na terenie szkoły, jak i wśród mieszkańców. W 1951 roku utworzono w szkole Komitet Oszczędzania Podręczników, którego działalność skupiała się na kontroli stanu podręczników posiadanych przez uczniów. Pamiętajmy, że w tym czasie podręczników było bardzo mało. Rok 1952 zaowocował utworzeniem na terenie szkoły Ligi Ochrony Przyrody, Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, Polskiego Czerwonego Krzyża, Szkolnej Kasy Oszczędności, Koła Odbudowy Warszawy i Spółdzielni Uczniowskiej. Uczniowie zrzeszeni w Lidze Ochrony Przyrody nawiązali współpracę z Nadleśnictwem w Wielgowie, zajmowali się wykonywaniem budek i karmników dla ptaków, gromadzeniem i zbieraniem nasion, oraz brali udział w akcjach zalesiania. Bardzo aktywnie działała Spółdzielnia Uczniowska „Kopciuszek” kierowana przez Zofię Konefał. Spółdzielnia prowadziła sklepik z artykułami spożywczymi i przyborami szkolnymi. Oprócz działalności handlowej Spółdzielnia prowadziła usługowy punkt krawiecki i wypożyczalnię przyborów szkolnych. Została rozwiązana w 1973 roku. W następnych latach w szkole utworzone zostały inne koła zainteresowań, zgodnie z zapotrzebowaniem uczniów. Działało Koło Biologiczne, w ramach którego powstało wiele pomocy naukowych do nauki biologii, botaniki i zoologii. Zrzeszeni w nim uczniowie pracowali w przyszkolnym ogródku, a zimą dokarmiali leśne zwierzęta. Działały też Kolo Polonistyczne, Koło Taneczne, Koło Instrumentalno-Chóralne oraz Koło Dramatyczne, które potem przekształciło się w Teatrzyk Kukiełkowy. Szkoła była również ważnym ośrodkiem kulturalnym dla mieszkańców Wielgowa. Aktywnie działał Zespół Mandolinistów, który zrzeszał nie tylko uczniów, ale także absolwentów. Organizowane były liczne występy dla szkoły i mieszkańców Wielgowa, które cieszyły się dużym powodzeniem. Zespół prowadził nauczyciel muzyki, Ryszard Wojciechowski. W latach 1959-1965 działało Szkolne Koło Społecznego Funduszu Budowy Szkół, które podejmowało różne prace, a wynagrodzenie było przekazywane na konto Miejskiego SKBS w Szczecinie. Koło to prowadziła kierowniczka szkoły, Halina Dziedziak, która po zakończeniu akcji została odznaczona Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego. Po oddaniu do użytku nowego budynku szkolnego nastąpiła możliwość wykorzystania zgromadzonego tam potencjału maszyn, urządzeń i sprzętu w rozwijaniu zainteresowań. Bardzo aktywnie działało Koło Rękodzielnicze prowadzone przez Zofię Małkiewicz. W ramach działalność Koła doskonalono umiejętność szycia ręcznego. Często organizowane były wystawy ich prac, a haftowane obrusy i serwety zdobiły nie tylko stoły konferencyjne w szkole, ale także w Wydziale Oświaty w Szczecinie. W szkole prężnie działała drużyna ZHP. Dużym zainteresowaniem cieszyło się prowadzone przez Tomasza Gąssowskiego Koło Modelarstwa Szkutniczego, w ramach którego budowano modele łodzi i statków. Została też zbudowana łódź żaglową „Zuch”. Poznawano literaturę morską i żeglarską. Harcerze z drużyny żeglarskiej odbyli kurs żeglarski, wyjeżdżali na jezioro i na łodziach Komendy Hufca doskonalili swoje umiejętności. Przy szkole działał także Szkolny Klub Sportowy. W różnych imprezach sportowych uczniowie zdobywali wiele trofeów. Na początku Klubem opiekował się Stanisław Paszkowski, a później Halina Dąbrowska. W szkole działa biblioteka założona i przez wiele lat prowadzona przez Halinę Dziedziak. Później bibliotekę prowadziła Leokadia Miszczak, a teraz pracuje w niej Lucyna Kowalczyk. Aktywnie działało Ognisko Pracy Pozaszkolnej, którego opiekunem była Barbara Stachurska. Redagowano również gazetkę szkolną „Echo Wielgowa”. Obecnie na terenie szkoły działa Szkolny Samorząd Uczniowski, czytelnia i świetlica, do której dzieci mogą uczęszczać w godzinach od. 07:30 do 16:30. oraz prowadzone są liczne zajęcia pozalekcyjne, między innymi: Szkolne Koło Sportowe, Koło Języka Niemieckiego, Zespół Muzyczny, Koło Polonistyczne, Koło Matematyczne, Koło Historyczne, zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, Koło Informatyczne, Konsultacje Logopedyczne, Gimnastyka Korekcyjna, zajęcia wyrównawcze z matematyki. Od 2002 roku działa Uczniowski Klub Sportowy „Trzynastka”. Prowadzone są tam zajęcia tenisa stołowego i piłki nożnej. Sekcją tenisa stołowego opiekuje się Sławomir Kukkuk, a sekcją piłki nożnej A. Wyglądacz. Szkoła posiada stałe łącze do Internetu.

Od początków swego istnienia szkoła pełniła i dalej pełni ważną rolę wśród okolicznych młodszych i starszych mieszkańcach Wielgowa. Na początku były to liczne zajęcia i kursy dla dorosłych, między innymi kursy dla analfabetów, Akcja Rodzin Zastępczych, szkoła wieczorowa dla pracujących, kursy i szkolenia rolnicze. Organizowane jest bezpłatne dożywianie i opieka nad dziećmi trudnymi i z rodzin patologicznych. 1 czerwca organizowany jest festyn z okazji Dnia Dziecka. Od kilku lat szkoła bierze udział w akcjach Dzień Ziemi i Sprzątanie Świata oraz w programie badawczym Obserwator Wybrzeża Europy.

Patronat nad szkołą sprawowało szereg instytucji i przedsiębiorstw, zarówno z bliższych, jak i dalszych okolic. Pierwszym było Technikum Budowlane w Szczecinie. Uczniowie technikum pomagali prowadzić drużyny harcerskie, na boisku szkolnym wybudowali skocznię, tor przeszkód i boisko do siatkówki. W latach 50-tych lekarze z pobliskiego Sanatorium w Zdunowie okresowo dokonywali badań uczniów i nauczycieli oraz corocznie były organizowane prześwietlenia. Lata 1958-1960 to współpraca z kutrem rybackim Kulik. W tym okresie gabinet biologiczny wzbogacił się o liczne okazy fauny morskiej. W 1963 roku szkołą opiekowało się Nadleśnictwo w Wielgowie. Następnym opiekunem w latach 1964-1970 było Sanatorium w Zdunowie. W tym czasie powstało wiele inicjatyw mających na celu pomoc szkole. W 1971 roku opiekunem szkoły zostało Przedsiębiorstwo Transportowo-Budowlane w Dąbiu. Przedsiębiorstwo to udostępniało szkole autokar na wycieczki oraz organizowało zakup pomocy szkolnych. Rok 1974 to opieka Spółdzielni Hurtowni Międzypowiatowej w Dąbiu i Wojewódzka Spółdzielnia Transportu Wiejskiego. W następnym, 1975 roku była to już tylko Wojewódzka Spółdzielnia Transportu Wiejskiego w Dąbiu. Spółdzielnia zakupiła książki do biblioteki szkolnej, wypożyczała autokar na wycieczki oraz oraz organizowała wypoczynek letni dla dzieci w swoich ośrodkach. Zakupiła też dla szkoły pianino, oraz udzielała wsparcia finansowego. W zamian za pomoc uczniowie zapraszali pracowników Spółdzielni na imprezy artystyczne, przygotowywali występy na Dzień Transportowca, 1 maja i inne. Imprezy odbywały się zarówno w szkole, jak i na terenie Spółdzielni.

1 września 1996 roku uroczyście obchodzono 50-cio lecie powstania szkoły. Nowy rok szkolny zainaugurowała Msza Św. w Kościele Parafialnym w Wielgowie, którą celebrował ks. biskup Jan Gałecki. Po mszy wszyscy przeszli z kościoła do szkoły w asyście Orkiestry Zespołu Szkół Ekonomicznych nr 2 w Szczecinie. Uroczystość zbiegła się z nadaniem szkole imienia i poświęceniem sztandaru. Odtąd szkoła nosi imię Orląt Lwowskich, harcerzy walczących bohatersko w obronie rodzinnego miasta Lwowa w listopadzie 1918 roku. Przeciw 10 tysiącom wojsk ukraińskich stanęło 6022 polskich obrońców miasta. W ich szeregach znalazło się 244 dzieci do lat 14, oraz 1134 w wieku od 14 do 17 lat.

1 września 2008 roku Szkoła Podstawowa nr. 13 i Gimnazjum nr. 31 zostały połączone w Zespół Szkół nr. 13. Pierwszym dyrektorem Zespołu Szkół nr.13 został Wojciech Żerebecki.

Top