Wędrujący pomnik

Jadąc ulicą Lubczyńską pomiędzy Dąbiem i Załomiem mijamy kamienny obelisk potocznie zwany Pomnikiem Zasłużonych Meliorantów. Obelisk ten znajduje się nieopodal mostu nad rzeką Chełszczącą. Historia tego obelisku jest ciekawa, więc pokrótce. Pomnik ten stał obok budynku starej szkoły w Załomiu, naprzeciw obecnego kościoła na skrzyżowaniu ulic Lubczyńskiej, Łakowej i Kablowej. W budynku starej szkoły przed wojną także znajdowała się szkoła. Obecnie w miejscu, w którym stał pomnik jest ustawiony kontener na używaną odzież.
Dlaczego więc obelisk został przeniesiony i znalazł się w obecnym miejscu?

Obelisk poświęcony był pamięci wydarzeń najazdu tych terenów przez wojska Napoleońskie w latach 1806-1808 i 1812-1813 lub był pomnikiem żołnierzy niemieckich, którzy zginęli na frontach I wojny światowej 1914-1918. Obie wersje są bardzo prawdopodobne. Pomniki takie znajdowały się w prawie każdej miejscowości. Pomnik II wojnę przeżył w stanie nienaruszonym. W latach 50-tych zginęły łańcuchy okalające pomnik. Prawdopodobnie posłużyły jako obciążnik-kotwica dla łodzi rybackich. Lata 60-te to okres okolicznych wykopalisk skarbów ukrytych przez Niemców. Obelisk niby przypadkowo został przewrócony, ale pod pomnikiem nic nie było. Leżał sobie spokojnie do roku 1977.

We wrześniu 1976 roku zmarła doc. dr hab. Janina Honczarenko. Była pracownikiem naukowym Wyższej Szkoły Rolniczej a po zmianie nazwy Akademii Rolniczej w Szczecinie. W latach 60 i 70 kierowała Katedrą Zoologi oraz Pracownią Ekologii Zwierząt. Napisała ok. 70 publikacji, w tym 22 oryginalnych prac naukowych i 2 skrypty z dziedziny łąkarstwa, owadów i entomofauny glebowej. Prowadziła też szereg badań na łąkach w okolicach Załomia i Pucic. Po jej śmierci Akademia Rolnicza postanowiła uczcić jej pamięć i ufundować tablicę pamiątkową. Miejsce ustawienia tej tablicy miało być związane z miejscami w których prowadziła badania. Wybór padł na Sadlińskie Łęgi, czyli podmokłe łąki nad jeziorem Dąbskim. Podczas rekonesansu zwrócono uwagę na przewrócony obelisk w Załomiu. Powstał pomysł zaadaptowania go jako przyszłego monumentu dla tablicy pamiątkowej. Akademia Rolnicza zwróciła się do ówczesnych władz Szczecina i województwa o pomoc. Wspólnie z Zakładem Melioracji został opracowany projekt adaptacyjny i lokalizacyjny. Pomnik usytuowano nad rzeczką Chełszcząca przy ulicy Lubczyńskiej. Prace związane z przetransportowaniem obelisku na nowe miejsce, oraz skucie niemieckich krzyży i montaż nowych tablic powierzono Spółce Wodnej Załom-Pucice. Uroczystego odsłonięcia pomnika dokonano w rocznicę śmierci Janiny Honczarenko, we wrześniu 1977 roku. Wzięli w nim udział przedstawiciele władz Szczecina, województwa szczecińskiego, Goleniowa, oraz przedstawiciele PZPR. Na pomniku były umieszczone dwie tablice. Jedna była poświęcona Janinie Honczarenko, a druga zawierała informację o melioracji okolicznych łąk jaka miała miejsce w latach 70-tych.

Obie tablice wkrótce po odsłonięciu pomnika zostały skradzione. Cóż, pomnik stał na uboczu, tablice były z brązu, a metale kolorowe były w cenie… Zakład Melioracji odtworzył swoją tablicę, ale znów została skradziona.
Dziś, po 35 latach już mało kto pamięta historię tego pomnika. Nazwisko Janiny Honczarenko poszło w niepamięć, a ludzie przemianowali ten pomnik jako Zasłużonych Meliorantów.

W najbliższym czasie obelisk ma szansę odbyć kolejną podróż, tym razem w przeciwną stronę. Ma być ustawiony obok kościoła Przemienienia Pańskiego przy ulicy Łąkowej w Załomiu, parę metrów obok miejsca, gdzie stał pierwotnie. Tym razem ma informować o poniemieckim cmentarzu ewangelickim, który był w miejscu obecnego kościoła.
Czy będzie to już ostatnia wędrówka tego obelisku?

Top